بررسی رابطه پایه‌های مالیاتی ثروت‌محور و شاخص فلاکت در ایران: شواهدی برای طراحی سیاست مالیات بر عایدی سرمایه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 حسابرس مالیاتی، سازمان امور مالیاتی، مهاباد، ایران

2 حسابرس ارشد مالیاتی سازمان امور مالیاتی

چکیده

مقاله حاضر به بررسی رابطه پایه‌های مالیاتی ثروت‌محور و شاخص فلاکت در استان‌های ایران طی بازه‌ی زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ می‌پردازد و شواهدی برای سیاست‌گذاری در حوزه مالیات بر عایدی سرمایه (CGT) ارائه می‌دهد. برآوردهای اصلی پژوهش با استفاده از رگرسیون کوانتایل بوت‌استرپ در سه چندک ۰.۲۵، ۰.۵۰ و ۰.۷۵ انجام شد تا ضمن لحاظ ناهمگنی‌های موجود میان استان‌ها، تفاوت الگوی ارتباط میان متغیرها در سطوح مختلف شاخص فلاکت نیز مورد بررسی قرار گیرد. همچنین، به‌منظور بررسی استحکام یافته‌ها و کنترل احتمالی درون‌زایی، از برآوردگر گشتاورهای تعمیم‌یافته (GMM) نیز استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد که سرانه مالیات بر ثروت (به عنوان یک شاخص جایگزین برای ظرفیت عایدی سرمایه) در تمامی چندک‌ها دارای رابطه‌ای معکوس با شاخص فلاکت است و شدت این رابطه در سطوح بالاتر شاخص فلاکت اندکی افزایش می‌یابد. علاوه بر این، تأثیر عواملی مانند درآمد متوسط خانوار، نرخ اشتغال صنعتی و میزان تحصیلات به عنوان متغیرهای کنترلی مدل مورد واکاوی قرار گرفت تا نقش ویژگی‌های اقتصادی و اجتماعی استان‌ها در تبیین تغییرات شاخص فلاکت نیز مدنظر قرار گیرد و در نهایت، نتایج تکمیلی حاصل از رویکرد گشتاورهای تعمیم‌یافته، شواهدی پشتیبان در خصوص پایداری یافته‌های اصلی پژوهش فراهم کرد.

براین اساس، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که توجه به تفاوت‌های منطقه‌ای در طراحی و ارزیابی سیاست‌های مالیاتی ثروت‌محور می‌تواند حائز اهمیت باشد. همچنین با توجه به اینکه مالیات بر عایدی سرمایه یکی از پایه‌های مالیاتی ثروت‌محور محسوب می‌شود، یافته‌های این پژوهش را می‌توان به‌عنوان شواهدی غیرمستقیم در حمایت از ارزیابی و توسعه این پایه مالیاتی در چارچوب اصلاح نظام مالیاتی ایران تلقی کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات