مقدمه:تحقیق حاضربه بررسی تجربی تأثیرات متغیرهای کلان اقتصادی،بهویژه نوسانات نرخ ارز و قیمت طلا،بر توزیع درآمد درایران میپردازد.با توجه به اهمیت روزافزون نابرابری درآمد به عنوان یک چالش اقتصادی-اجتماعی، این مطالعه تلاش میکند تابا بهرهگیری از روششناسی نوین،درک عمیقتری از سازوکارهای تأثیر این نوسانات برگروههای درآمدی مختلف ارائه دهد.
روش:پژوهش حاضر باهدف تبیین رابطه بین نوسانات نرخ ارز وقیمت طلا با نابرابری درآمد در ایران،از مدل رگرسیون کوانتایل استفاده نموده است.دادههای مورد استفاده مربوط به دوره زمانی ۱۴۰۳–۱۳۶۰ بوده و مدل بادر نظر گرفتن اثرات متغیرهای کنترلی همچون تولید ناخالص داخلی سرانه،نرخ بیکاری، حجم تجارت،تشکیل سرمایه ثابت ناخالص،سرمایه انسانی،نوسانات قیمت نفت و نرخ تورم،برآورد شده است.این رویکرد امکان تحلیل اثرات نامتقارن متغیرها رابر دهکهای مختلف درآمدی فراهم میآورد.
یافتهها:نتایج حاصل از برآورد مدل بیانگر آن است که نوسانات نرخ ارز و قیمت طلا دارای اثر مثبت و معناداری بر نابرابری درآمد کل جامعه ایران هستند. با این حال، شدت این تأثیر در دهکهای پایینتر درآمدی به طور قابل توجهی بیشتر است،که این امر میتواند ناشی از وابستگی مصرفی این دهکها به کالاهای وارداتی و فقدان داراییهای محافظ ارزش باشد. در مقابل، متغیرهایی چون رشد تولید ناخالص داخلی سرانه، حجم تجارت، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص و سرمایه انسانی، اثرات کاهندهای بر نابرابری درآمد دارند، که این اثرات در دهکهای میانی و پایین بیشتر مشهود است.از سوی دیگر، نرخ بیکاری، نوسانات قیمت نفت و نرخ تورم به ویژه در دهکهای پایین، به عنوان عوامل تشدیدکننده نابرابری عمل میکنند.
بحث:شواهد تجربی تحقیق حاضر نشان میدهدکه شوکهای ارزی و قیمتی، پیامدهای نامطلوبی بر توزیع عادلانه درآمد در ایران داشته و به تعمیق شکاف طبقاتی منجر میشوند. سیاستگذاریهای کلان اقتصادی باید با تمرکز بر ایجاد ثبات در بازارهای ارزی و کالایی، کنترل تورم، ارتقاء سطح سرمایه انسانی و هدایت سرمایهگذاری به سمت بخشهای مولد، در جهت کاهش نابرابری و تحقق رشد اقتصادی فراگیر گام بردارند.
)