جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی در عصر دیجیتال: تحلیل نقش دولت دیجیتال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه اقتصاد دانشگاه کردستان

چکیده

با توجه به اهمیت جریان‌های ورودی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی به عنوان منبع سرمایه، فناوری برای توسعه اقتصاد میزبان می‌تواند با افزایش جریان‌های ورودی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، سودمندتر شود. عواملی همچون ثبات سیاسی و محیط نظارتی همواره در جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی مؤثر بوده است. درعصر جدید، حکمرانی دیجیتال و کیفیت دولت الکترونیک از جمله شاخص هایی مهم برای سنجش آمادگی یک کشور برای پذیرش فناوری‌ها و سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با تکنولوژی پدید آورده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل موثر بر جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی برای 30 کشور در بازه زمانی 2010 تا 2023 انجام شده است. برای دستیابی به برآوردهای دقیق، از از روش اقتصادسنجی پیشرفته گشتاورهای تعمیم‌یافته که توانایی کنترل مشکلات درون زایی، اثرات فردی و دینامیک داده های تابلویی را دارد، استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کیفیت دولت الکترونیک به‌عنوان قوی‌ترین و مهم‌ترین عاملی ظاهر می‌شود که بر جذابیت سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی در کوتاه‌مدت تأثیر مثبت می‌گذارد. این نتیجه اهمیت روزافزون شفافیت، کارایی و کاهش موانع بوروکراتیک از طریق ابزارهای دیجیتال را برای سرمایه گذاران بین المللی نشان می دهد. به علاوه، ثبات سیاسی نیز تأثیر مثبت و قابل توجهی بر جریان سرمایه گذاری دارد. این نشان دهنده اهمیت مداوم امنیت شرکت و کاهش ریسک سیاسی حتی در یک محیط دیجیتالی است. در مقابل، موانع تجاری اثر بازدارنده خود را بر جریان ورودی سرمایه نشان داده است. در نهایت، این مطالعه نتیجه می‌گیرد که موفقیت کشورها در جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی مستلزم اولویت‌بندی بهبود کیفیت حاکمیت دیجیتال و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دولت الکترونیک است. این یک هزینه نیست، بلکه یک سرمایه گذاری استراتژیک برای ایجاد مزیت رقابتی در جذب سرمایه در کوتاه مدت است. البته تحقق این هدف مستلزم تهیه بستر مناسب برای ثبات سیاسی و اقتصادی برای ثبات جریان سرمایه در بلند مدت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

خدابخشی، اکبر؛ حسینی‌دوست، سید احسان؛ آسمانه، زهرا. (۱۴۰۲). «تأثیر شکنندگی دولت بر جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در کشورهای OPEC». تحلیل‌های اقتصادی توسعۀ ایران، ۹(۱)، ۴۷–۶۲. https://doi.org/10.22051/ieda.2023.44851.1365
زمانی، زهرا؛ طیبی، سیدکمیل. (۱۳۹۹). «سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، عامل تعیین‌کنندۀ توسعۀ پایدار در کشورهای در حال توسعه و کشورهای دارای بازارهای نوظهور». پژوهش‌ها و چشم‌اندازهای اقتصادی، ۲۰(۴)، ۳۳–۶۵. https://doi.org/20.1001.1.17356768.1399.20.4.5.2
فلاح، ابوالفضل؛ دامن‌کشیده، مرجان؛ هادی‌نژاد، منیژه. (۱۴۰۳). «ارزیابی اثر فضایی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر توسعۀ اقتصاد دیجیتال در کشورهای عضو منا». سیاست‌های مالی و اقتصادی، ۱۲(۴۸)، ۸۵–۱۲۴. https://doi.org/10.61186/qjfep.12.48.85
کرباسی، همایون؛ دل‌انگیزان، سهراب؛ خانزادی، آزاد؛ نجفی، سید محمدباقر. (۱۴۰۴). «اثر هوشمندسازی اقتصاد بر تورم و رشد (موردکاوی منتخبی از کشورهای جهان)». تحلیل‌ها و اندیشه‌های اقتصادی، ۱(۴)، ۱–۳۳. https://www.magiran.com/p2899231
لیلیان، ندا؛ ابراهیمی، مهرزاد؛ زارع، هاشم؛ حقیقت، علی. (۱۴۰۱). «ارائۀ الگوی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه با نقش میانجی سرمایۀ انسانی و فناوری اطلاعات و ارتباطات». فصلنامه اقتصاد مقداری (بررسی‌های اقتصادی سابق)، ۱۹(۳)، ۱۲۵–۱۵۳. https://doi.org/10.22055/jqe.2021.32814.2225
مرادحاصل، نیلوفر؛ کاظم‌پور، میرسعید. (۱۴۰۲). «ارزیابی اثر گسترش دولت الکترونیک بر بهره‌وری نیروی کار (مطالعۀ موردی: کشورهای در حال توسعه)». پژوهش‌های اقتصادی، ۲۳(۱)، ۸۵–۱۱۲. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17356768.1402.23.1.4.6
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (1403). «بررسی گزارش شاخص دولت دیجیتال ۲۰۲۳ در کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی (OECD)». شمارۀ مسلسل ۲۰۴۷۳. تدوین  امیررضا صدری‌خواه شیخ‌آبادی و یحیی مرتب. http://noo.rs/Tv1qr
References
Al-Sadiq, A. (2021). “The role of e-government in promoting foreign direct investment inflows”. IMF Working Papers, 2021(008). https://doi.org/10.5089/9781513566795.001
Chen, F., & Jiang, J. (2023). “The impact of institutional quality on foreign direct investment: Empirical analysis based on mediating and moderating effects”. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 36(2). https://doi.org/10.1080/1331677X.2022.2134903
Dunning, J. H., & Lundan, S. M. (2008). Multinational enterprises and the global economy (2nd ed.). Edward Elgar Publishing. https://ideas.repec.org/b/elg/eebook/3215.html
Fallah, A., Damankeshideh, M., & Hadinejad, M. (2025). “Evaluating the spatial effect of foreign direct investment on digital economy development in MENA countries”. Quantitative Journal of Financial and Economic Policies, 12(48), 85–124.] In Persian.[ https://doi.org/10.61186/qjfep.12.48.85
Jankowska, B., & Götz, M. (2024). “Attracting and hosting foreign direct investment in digital transformation time: The case of post-transition economies”. Ekonomista Journal, (2), 119-137. https://doi.org/10.52335/ekon/188075
Janowski, T. (2021). “Digital government evolution: From transformation to contextualization”. Government Information Quarterly, 32(3), 221–236. https://doi.org/10.1016/j.giq.2015.07.001
Karbasii, H., Delangizan, S., Khanzadi, A., & Najafi, S. M. B. (2025). “The effect of economic smartization on inflation and growth: A case study of selected countries”. Economic Thoughts and Analyses, 1(4), 1–33. [In Persian]. https://www.magiran.com/p2899231
Khodabakhshi, A., Hoseinidoust, S. A., & Asmaneh, Z. (2023). “The effect of state fragility on FDI attraction in OPEC countries”. Iranian Development Economic Analyses Journal, 9(1), 47–62. [In Persian]. https://doi.org/10.22051/ieda.2023.44851.1365
Le, H. V. (2023). “Impact of e-government on foreign direct investment in East and Southeast Asia”. Global Business & Finance Review, 28(6), 59–71. https://doi.org/10.17549/gbfr.2023.28.6.59
Leilian, N., Ebrahimi, M., Zare, H., & Haghighat, A. (2022). “A model of foreign direct investment and economic growth in developing countries: The moderating role of human capital and ICT”. Quantitative Economics Quarterly, 19(3), 125–153. [In Persian]. https://doi.org/10.22055/jqe.2021.32814.2225
Li, W., & Abiad, V. (2009). “Institutions, institutional change and economic performance”. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.1416542
Majlis Research Center of Islamic Republic of Iran. (2024).   “Review of the 2023 Digital Government Index in OECD countries”. (Report No. 20473). [In Persian]. http://noo.rs/Tv1qr
Moradhasel, N., & Kazempour, M. S. (2023). “Evaluating the effect of e-government expansion on labor productivity: The case of developing countries”. Economic Research and Perspectives, 23(1), 85–112. [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17356768.1402.23.1.4.6
Shifa, I. N., & Nugroho, B. W. (2024). “The rise of digital FDI: Implications for traditional investment models”. SHS Web of Conferences, 181, 02004. https://doi.org/10.1051/shsconf/202420402006
Stiglitz, J. E. (2002). Globalization and its discontents. W. W. Norton & Company. https://ideas.repec.org/a/eee/reveco/v14y2005i2p227-228.html
Supriyanto, S., Widayani, H., Cornellia, R. R., Armin, R., & Kamal, I. (2025). “The impact of foreign direct investment (FDI) on economic growth in developing countries to acceleration in digitalization”. Daengku: Journal of Humanities and Social Sciences Innovation, 5(3), 337–353. https://doi.org/10.35877/454RI.daengku3893
UN DESA. (2024). E-Government Survey 2024: Accelerating digital transformation for sustainable development. United Nations Publication. https://publicadministration.un.org/en
UNCTAD. (2024). World Investment Report 2024: Investment facilitation and digital government. United Nations Publication. https://doi.org/10.18356/9789213589731
World Economic Forum (WEF). (2020). Digital FDI: Policies, regulations and measures to attract FDI in the digital economy. World Economic Forum. matthew.stephenson@weforum.org
Zamani, Z., & Teybi, S. K. (2020). “Foreign direct investment as a determinant of sustainable development in developing and emerging economies”. Economic Research and Perspectives, 20(4), 33–65. [In Persian]. https://doi.org/20.1001.1.17356768.1399.20.4.5.2
Zhang, D., Masron, T. A., & Lu, X. (2024). “The impact of digitalization on foreign direct investment inflows into cities in China”. Cogent Economics & Finance, 12(1), 1–15. https://doi.org/10.1080/23322039.2024.2330458

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 07 دی 1404
  • تاریخ بازنگری: 03 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش: 05 مرداد 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار