اثر واردات کالاهای با تکنولوژی بالا بر متغیرهای اقتصادی و زیست محیطی درایران با استفاده از مدل تعادل عمومی قابل محاسبه (CGE)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران.

2 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

3 استاد، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران.

چکیده

لازمه رسیدن به توسعه پایدار، بکارگیری پتانسیل‌های موجود و استفاده از فرصت‌های بین‌المللی برای تحقق رشد اقتصادی مطلوب و دستیابی به استانداردهای مناسب زیست محیطی می‌باشد. واردات کالاهای با تکنولوژی بالا مانند کالاهای ICT و بکارگیری آن در فرایند تولید می‌تواند به عنوان یکی از فرصت‌های بین المللی، رشد اقتصادی را محقق نماید. علاوه براین، واردات می‌تواند سرریز تکنولوژی را به همراه داشته باشد و از این طریق بر متغیرهای کلان و زیست‌محیطی اثرگذار باشد. لازم به ذکر است که، نوع کشورهای مبدأ به لحاظ سطح توسعه یافتگی و توانایی جذب و بکارگیری فناوری خارجی در کشور مقصد، از فاکتورهای مهم در میزان سرریز بهره وری می‌باشند در این تحقیق با استفاده از یک مدل تعادل عمومی به بررسی اثر واردات کالاهای با تکنولوژی بالا بر شاخص‌های زیست محیطی و اقتصادی ایران پرداخته‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که چنانچه واردات بدون اثرات سرریز باشد، جریان کالاهای با تکنولوژی بالا از کشورهای درحال‌توسعه موجب افزایش مصرف انرژی و انتشار کربن شده و بهبود رشد اقتصادی را به همراه دارد. علاوه براین، واردات از کشورهای توسعه‌یافته موجب افزایش تولیدناخالص داخلی وکاهش مصرف انرژی و انتشار کربن می‌شود. اگر واردات همراه با اثرات سرریز باشد، ورود کالاها از کشورهای درحال‌توسعه منجر به کاهش شدت کربن و انرژی شده و GDP را افزایش خواهدداد. درحالیکه واردات از کشورهای توسعه‌یافته، اثر منفی بر GDP دارد و شدت کربن و شدت انرژی را کاهش می‌دهد. با بهبود قابلیت جذب در ایران، هم رشد اقتصادی بیشتر می‌شود و هم شدت انرژی و شدت کربن کاهش بیشتری می‌یابد. بخصوص اگر واردات از کشورهای توسعه‌یافته باشد. براین اساس، سرمایه‌گذاری در زمینه بهبود شاخصهای قابلیت جذب و حذف موانع تجاری توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

بهشتی، مونا؛ معمارنژاد، عباس؛ ترابی، تقی و حسینی، شمس الدین. (۱۴۰۱). «اثر توسعۀ مالی و آزادسازی تجارت بر رشد اقتصادی در کشورهای با درآمد متوسط بالا». پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، ۳۰(۱۰۲) ، ۳۹۵-۴۳۲. http://dx.doi.org/10.52547/qjerp.30.102.395
جهانگرد، اسفندیار؛ محمدی، تیمور؛ قاسمی، عبدالرسول؛ ایرانشاهی، زینب . (1402). «تأثیرICT  بر انتشار گاز دی‌اکسید کربن: مدل رگرسیون انتقال ملایم تابلویی (PSTR)». اقتصاد و تجارت نوین، 18(61)، 73-107. https://jnet.ihcs.ac.ir/article_9227_en.html
حاجی‌پور اپورواری، مریم؛ نجاتی، مهدی؛ بهمنی، مجتبی؛ جلایی اسفندآبادی، سید عبدالمجید. (1402). «بررسی اثر واردات کالاهای فناوری اطلاعات و ارتباطات بر تولید انرژی‌های تجدیدپذیر: مورد ایران». تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی، 14(51)، 68-112. http://jemr.khu.ac.ir/article-1-2347-fa.html
رضوانی، محمد؛ پندار، مهدی؛ وفائی، الهام. (1404). «ارزیابی عوامل مؤثر بر انتشار دی‌اکسید کربن در ایران با تأکید بر عدم قطعیت سیاست اقتصادی». مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی، 3(4)، 1-11. https://doi.org/10.22034/emj.2024.714147
زمانیان، غلامرضا. (۱۳۹۰). سرریز تکنولوژی از طریق تجارت و سرمایه‌‌گذاری مستقیم خارجی بر بهره‌‌وری: مورد کشورهای OECD و Non-OECD، رسالۀ دکتری، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان. https://elmnet.ir/doc/10524775-35277
سعیدی، ‌بهنام؛ منصف، ‌عبدالعلی؛ نجاتی، ‌مهدی. (1403). «اثرات سرریزهای فناوری حاصل از واردات بر روی متغیرهای اقتصادی و زیست‌محیطی (کاربرد الگوی تعادل عمومی قابل‌محاسبۀ چندمنطقه‌ای)». توسعه و سرمایه، 16(9), 31–49. https://doi.org/10.22103/jdc.2023.20660.1325
فرهنگ، امیرعلی؛ یونسی، علی؛ منصوری، نسرین؛ جلیلوند نکاری، علی. (1404). «اثرات باز بودن اقتصاد، نوآوری و فناوری‌های نوین بر محیط‌زیست مطالعه کشورهای درحال‌توسعه و توسعه‌یافته». آموزش محیط‌زیست و توسعۀ پایدار، 13(3)، 157-170. https://doi.org/10.30473/ee.2024.70297.2705
کرمی، نسرین؛ جلایی اسفندآبادی، سید عبدالمجید؛ زاینده‌رودی، محسن. (1403). «بررسی تأثیر توسعۀ اقتصاد دیجیتال کشورهای اوراسیا بر رشد بخش‌های اقتصادی ایران؛ رهیافت پروژۀ تحلیل تجارت جهانی (GTAP)». پژوهش‌نامۀ اقتصاد کلان، 19(43)، 7-33. https://doi.org/10.22080/mrl.2024.27051.2073
 
References
Aghion, Ph.; Dewatripont, M. & Rey, P. (1997). “Corporate governance, competition policy and industrial policy”. European Economic Review, 41(3–5), 797–805. https://doi.org/10.1016/S0014-2921(97)00038-X
Alataş, S. (2021). “The role of information and communication technologies for environmental sustainability: Evidence from a large panel data analysis”. Journal of Environmental Management, 293, 112889. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.112889.
Atsu, F.; Adams, S. & Adjei, J. (2021). “ICT, energy consumption, financial development, and environmental degradation in South Africa”. Heliyon, 7(7): e07328. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2021.e07328.
Avom, D.; Nkengfack, H.; Fotio, H. K. & Totouom, A. (2020). “ICT and environmental quality in Sub-Saharan Africa: Effects and transmission channels”. Technological Forecasting and Social Change, 155, 120028. https://doi.org/10.1016/J.TECHFORE.2020.120028
Barro, R. & Lee, J. (1996). “International measures of schooling years and schooling quality”. American Economic Review, 86, 218–223. https://www.jstor.org/stable/2118126
Beheshti, M.; Memarnejad, A.; Torabi, T, & Hosseini, S. (2022). “The Effect of Financial development and Trade liberalization on Eeconomic growth In Upper Middle Income Countries”. Quarterly journal of economic research and policies, 30(102), 395–432. [In Persian]. https://doi.org/10.52547/qjerp.30.102.395.
Burfisher, M. E. (2021). Introduction to Computable General Equilibrium Models (3rd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108780063
Burniaux, J. M. & Truong, T. (2002). “GTAP-E: An Energy-Environmental Version of the GTAP Model”. GTAP Technical Paper. https://doi.org/10.21642/GTAP.TP16
Cai, Y.; Newth, D.; Finnigan, J. & Gunasekera, D. (2015). “A hybrid energy-economy model for global integrated assessment of climate change, carbon mitigation and energy transformation”. Applied Energy, 148, 381–395. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2015.03.106
Chai, L.; Ma, L. & Meng, L. (2024). “Research on the Impact of China’s Foreign Trade Technology Spillover on Green Total Factor Productivity of Countries Along the “Belt and Road”: Based on the Institutional Quality Threshold Effect”. Proceedings of Business and Economic Studies, 7(2), Article 2. https://doi.org/10.26689/pbes.v7i2.6766
Coe, D. T.; Helpman, E. & Hoffmaister, A. W. (2009). “International R&D spillovers and institutions”. European Economic Review, 53(7), 723–741. https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2009.02.005
Danish, K. (2019). “Effects of information and communication technology and real income on CO2 emissions: The experience of countries along Belt and Road”. Telematics and Informatics, 45, 101300. https://doi.org/10.1016/j.tele.2019.101300.
 Das, G. G. (2007). “Does Trade and Technology Transmission Facilitate Inequality Convergence? An Inquiry into the Role of Technology in Reducing the Poverty of Nations”. Social Science Research Network. https://papers.ssrn.com/abstract=961090
Das, G. G. (2015). “Why some countries are slow in acquiring new technologies? A model of trade-led diffusion and absorption”. Journal of Policy Modeling, 37(1), 65–91. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2015.01.001
Farhang, A.; Younessi, A.; Mansouri, N. & Jalilvand Nekari, A. (2025). “The effects of economic openness, innovation and new technologies on the environment: A study of developing and developed countries”. Journal of Environmental Education and Sustainable Development, 13(3), 1–18. [In Persian]. https://doi.org/10.30473/ee.2024.70297.2705.
Feder, G. (1983). “On exports and economic growth”. Journal of Development Economics, 12(1–2), 59–73. https://doi.org/10.1016/0304-3878(83)90031-7
Girma, S. (2005). “Absorptive Capacity and Productivity Spillovers from FDI: A Threshold Regression Analysis”. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 67(3), 281–306. https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.2005.00120.x
Greenaway, D. & Milner, C. (1993). “Trade and Industrial Policy in Developing Countries: A Manual of Policy Analysis”. London: Macmillan. https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-349-22782-2
Grossman, G. & Krueger, A. (1991). “Environmental Impacts of a North American Free Trade Agreement”. National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w3914.
Haini, H. (2021). “Examining the impact of ICT, human capital and carbon emissions: Evidence from the ASEAN economies”. International Economics, 166, 116-125. https://doi.org/10.1016/j.inteco.2021.03.003.
Hajipour Apourvari, M.; Nejati, M.; Bahmani, M. & Jalaee, S. A. (2023). “Investigating the Impacts of ICT Imports on Renewable Energy Production: The case of Iran”. JSE, 14(51), 68–112. [In Persian] . http://jemr.khu.ac.ir/article-1-2347-fa.html
Hanoch, G. (1975). “Production and Demand Models with Direct or Indirect Implicit Additivity”. Econometrica, 43(3), 395. https://doi.org/10.2307/1914273
Hertel, T. W. (1997). Global trade analysis: modeling and applications. https://www.gtap.agecon.purdue.edu/uploads/resources/download/7685.pdf
Jahangard, E.; Mohammadi, T.; Ghasemi, A. & Iranshahi, Z. (2023). “The impact of ICT on CO₂ emissions: Panel smooth transition regression (PSTR) model”. Journal of New Economy and Trade, 18(61), 73–107. [In Persian]. https://jnet.ihcs.ac.ir/article_9227_en.html.
Karami, N.; Jalaee Isfandabadi, S. A. & Zayanderoodi, M. (2024). “Investigating the impact of digital economy development in Eurasian countries on the growth of Iran’s economic sectors: Global Trade Analysis Project (GTAP) approach”. Journal of Macroeconomics, 19(43), 7–33. [In Persian]. https://doi.org/10.22080/mrl.2024.27051.2073.
Keller, W. (2004). “International Technology Diffusion”. Journal of Economic Literature, 42(3), 752–782. https://doi.org/10.1257/0022051042177685
Kim, D. H.; Suen, Y. B. & Lin, S. C. (2018). “Carbon dioxide emissions and trade: evidence from disaggregate trade data”. Energy Econ. 78, 13–28. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2018.08.019.
Nejati, M. & Shah, M. I. (2023). “How does ICT trade shape environmental impacts across the north-south regions? Intra-regional and Inter-regional perspective from dynamic CGE model”. Technological Forecasting and Social Change, 186, 122168. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2022.122168
Rahko, J. & Alola, A. A. (2024). “The effects of climate change technology spillovers on carbon emissions across European countries”. Journal of Environmental Management, 370, 122972. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2024.122972
Redding, S. (1997). “Dynamic Comparative Advantage and the Welfare Effects of Trade”. Nuffield College Economics Discussion Paper, No. 140. https://www.princeton.edu/~reddings/pubpapers/DCAOEP1999.pdf
Rezvani, M.; Pendar, M. & Vafaei, E. (2025). “Assessing the factors affecting carbon dioxide emissions in Iran with emphasis on economic policy uncertainty”. Journal of Natural Ecosystems Management, 3(4), 1–11. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/emj.2024.714147.
Saba, C. S., Ngepah, N., & Odhiambo, N. M. (2024). “Information and Communication Technology (ICT), Growth and Development in Developing Regions: Evidence from a Comparative Analysis and a New Approach”. Journal of the Knowledge Economy, 15(3), 14700–14748. https://doi.org/10.1007/s13132-023-01571-8
Saeedi, B.; Monsef, A. & Nejati, M. (2024). “The spillover effects of technology from imports on economic and environmental variables (application of multi-regional computable general equilibrium model)”. Journal of Development and Capital, 9(1), 31–49. [In Persian]. https://doi.org/10.22103/jdc.2023.20660.1325.
Taylor, M. S. (1994). “Once-off and Continuing Gains from Trade”. The Review of Economic Studies, 61(3), 589–601. https://doi.org/10.2307/2297905
Tsai, W. (2001). “Knowledge transfer in intraorganizational networks: effects of network position and absorptive capacity on business unit innovation and performance”. Academy of Management Journal, 44(5), 996–1004. https://doi.org/10.2307/3069443
Van Meijl, H. & Van Tongeren, F. W. (1999). Endogenous international technology spillovers and biased technical change in the GTAP model. https://doi.org/10.22004/AG.ECON.28710
Xu, B. (2000). “Multinational enter prices, technology Diffusion, and host country productivity Growth”. Journal of Development Economics, Vol.37, pp.312-320.
Zamaniyan, Gh. (2019). “Technology spillover through trade and foreign direct investment on productivity: the case of OECD and Non-OECD countries (PHD thesis)”. Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan. [In Persian]. https://elmnet.ir/doc/10524775-35277
Zhou, L.L. & Zhang, L.Y. (2020). “Would trade liberalization improve residents’ food consumption structure— based on GTAP model”. J. int. trade, (5), 28–41. https://www.worldbank.org/en/publication/wdr2023/data

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 27 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری: 06 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 07 اردیبهشت 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار