نقش رژیم‌های‌ رشد اقتصادی در تأثیرگذاری جهانی‌شدن مالی و مخارج دولت بر نابرابری درآمد در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ایلام

2 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام

چکیده

رشد اقتصادی یکی از عوامل کلیدی در تعیین نابرابری درآمدی است که می‌تواند شدت اثر سایر عوامل اقتصادی مانند جهانی‌شدن مالی و مخارج دولت بر شکاف درآمدی را تغییر دهد. در این تحقیق با استفاده از داده‌های دوره 1980 تا 2022 و روش خودرگرسیون آستانه‌ای، نقش آستانه‌ رشد اقتصادی در تأثیر جهانی‌شدن مالی و مخارج دولت بر نابرابری درآمد در ایران بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که اثر متغیرها بر نابرابری درآمد به آستانه رشد اقتصادی (63/8 درصد) در دو رژیم متفاوت وابسته است. در رژیم اول، که رشد اقتصادی پایین‌تر از آستانه قرار دارد، رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی اثر مثبت و معناداری بر نابرابری دارند، در حالی که مخارج دولت و جهانی‌شدن مالی اثر کاهنده قابل توجهی دارند. در رژیم دوم، با رشد اقتصادی بالاتر از آستانه، جهانی‌شدن مالی و مخارج دولت اثر بیشتری در کاهش شکاف درآمدی دارند و اثر رشد اقتصادی معکوس شده و موجب کاهش نابرابری می‌شود که حاکی از تأیید فرضیه کوزنتس است. بنابراین، لازم است طراحی سیاست‌های اقتصادی بر اساس سطح رشد اقتصادی و به‌طور هدفمند برای کاهش نابرابری درآمدی صورت گیرد.رشد اقتصادی یکی از عوامل کلیدی در تعیین نابرابری درآمدی است که می‌تواند شدت اثر سایر عوامل اقتصادی مانند جهانی‌شدن مالی و مخارج دولت بر شکاف درآمدی را تغییر دهد. در این تحقیق با استفاده از داده‌های دوره 1980 تا 2022 و روش خودرگرسیون آستانه‌ای، نقش آستانه‌ رشد اقتصادی در تأثیر جهانی‌شدن مالی و مخارج دولت بر نابرابری درآمد در ایران بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که اثر متغیرها بر نابرابری درآمد به آستانه رشد اقتصادی (63/8 درصد) در دو رژیم متفاوت وابسته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

احمدی، احمدرضا. (1401). «تحلیل تأثیر توسعۀ مالی بر نابرابری درآمدی در ایران: کاربردی از شاخص صندوق بین‌المللی پول». مجلۀ اقتصادی (دوماهنامۀ بررسی مسائل و سیاست‌های اقتصادی). ۲۲(۷) ،۶۳-۹۱.    http://ejip.ir/article-1-1258-fa.html
جابری خسروشاهی، نسیم؛ محمدوند ناهیدی، محمدرضا؛ نوروزی، داوود. (1391). «تأثیر توسعۀ مالی بر نابرابری درآمد در ایران.» پژوهش‌‌های رشد و توسعۀ اقتصادی، 2(6)، 173-208. https://doi.org/20.1001.1.22285954.1391.2.6.6.1
حبیبی، فاتح؛ عزیزی، وحید؛ منوچهری، صلاح‌الدین؛ علی‌‌مرادی افشار، پروین. (1402). «بلایای طبیعی، جهانی‏ شدن، توسعۀ مالی و نابرابری درآمد در ایران.» پژوهش‌‌های برنامه و توسعه، 4(4)، 7-42. https://doi.org/10.22034/pbr.2024.198799
رمضان‌پور، اسماعیل؛ صداقت کالمرزی، ‌هانیه. (1400). «اثر ترکیب مخارج دولت بر رژیم‌های نابرابری توزیع درآمد در ایران.» نظریه‌‌های کاربردی اقتصاد، 30(8)، 243-266. https://doi.org/10.22034/ecoj.2021.45362.2855
صادقی‌معتمد، زهرا؛ شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ کردبچه، حمید. (1404). «اثر متقابل جهانی شدن و رانت منابع طبیعی بر نابرابری درآمد چگونه است؟» پژوهش‌های رشد و توسعۀ اقتصادی، 15(58)، 83-103. https://doi.org/10.30473/egdr.2025.72917.6919
عاملی، محمد؛ غیاثوند، ابوالفضل؛ هادی‌نژاد، منیژه. (1403). «تأثیر هزینه‌های سلامت بر نابرابری درآمد در کشورهای منتخب عضو سازمان همکاری اسلامی». اقتصاد مالی، 18(66)، 167-192. https://doi.org/10.30495/fed.2024.709345
فراهتی، محبوبه؛ سلیمی، لیلا. (1401). «آزمون تجربی فرضیۀ منحنی کوزنتس مالی برای ایران.» مدل‌سازی اقتصادی، 16(57)، 67-85. https://doi.org/10.30495/eco.2022.1947144.2605
متفکرآزاد، محمدعلی؛ اسدزاده، احمد؛ شیخ‌مولایی، مهدی. (1398). «بررسی اثر توسعۀ مالی بر نابرابری درآمد در ایران: رهیافت خودرگرسیون برداری ساختاری». پژوهش‌‌های اقتصادی (رشد و توسعۀ پایدار)، ۱۹(۱) ۱۶۱-۱۹۱. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17356768.1398.19.1.5.9
References
Ahmadi, A. R. (2022). “Analyzing the Impact of Financial Development on Income Inequality in Iran: Application of the International Monetary Fund Index”. Monthly Quarterly Journal of Economic Research and Policies, 22(7), 63-91. [In Persian]. http://ejip.ir/article-1-1258-fa.html
Ameli, M.; Ghiasvand, A. & Hadinejad. M. (2024). “The Impact of Health Costs on Income Inequality in Selected Members Countries of Islamic Cooperation Organization”. Financial Economics, 18(66), 167-192. [In Persian]. https://doi.org/10.30495/fed.2024.709345
Balcilar, M.; Gupta, R.; Ma, W. & Makena, P. (2021). “Income inequality and economic growth: A re‐examination of theory and evidence”. Review of Development Economics, 25(2), 737-757. https://doi.org/10.1111/RODE.12754
Barradas, R. (2025). “Why does the nexus between finance and income inequality break in times of financialisation? Empirical evidence for the European Union countries”. Journal of Economic Studies, 52(3), 449-463. https://doi.org/10.1108/jes-10-2023-0608
Caraballo, M. Á.; Dabús, C. & Delbianco, F. (2017). “Income inequality and economic growth revisited. A note”. Journal of International Development, 29(7), 1025-1029. https://doi.org/10.1002/JID.3300
Çatık, A. N.; Bucak, Ç.; Ballı, E.; Manga, M. & Destek, M. A. (2024). “How do energy consumption, globalization, and income inequality affect environmental quality across growth regimes?”. Environmental Science and Pollution Research, 31(7), 10976-10993. https://doi.org/10.1007/s11356-023-31797-7
Chang, J. J.; Guo, J. T. & Wang, W. N. (2024). “On government spending and income inequality under monopolistic competition”. Macroeconomic Dynamics, 28(6), 1253-1277. https://doi.org/10.1017/s1365100523000469
Farahati, M. & Salimi, L. (2022). “An Empirical Test of the Financial Kuznets Curve Hypothesis for Iran”. Economic modeling, 16(57), 67-85. [In Persian]. https://doi.org/10.30495/eco.2022.1947144.2605
Giri, A. K.; Pandey, R., & Mohapatra, G. (2021). “Does technological progress, trade, or financial globalization stimulate income inequality in India?” The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(2), 111-122. https://doi.org/10.13106/JAFEB.2021.VOL8.NO2.0111
Gokan, Y. & Turnovsky, S. J. (2025). “Government spending, debt management, and wealth and income inequality in a growing monetary economy”. Journal of Money, Credit and Banking, 57(1), 185-221. https://doi.org/10.1111/jmcb.13049
Habibi, F.;  Azizi, V.; Manochehri, S. & Ali Moradi Afshar, P. (2024). “Natural Disasters, Globalization, Financial Development and Income Inequality in Iran”. Journal of Program and Development Research, 4(16), 7-42. [In Persian].   https://doi.org/10.22034/pbr.2024.198799
Jaberi Khosroshahi, N.; Mohamadvand Nahidi, M. R. & Noroozi , D. (2012). “The Effect of Financial Development on Income Inequality in Iran”. Economic Growth and Development Research, 2(6), 173-208. [In Persian]. https://doi.org/20.1001.1.22285954.1391.2.6.6.1
Kebede, J. G. & Tawiah, V. (2023). “Financial globalization and income inequality nexus: Panel quantile regression approach”. Journal of Economic Studies, 50(2), 73-95. https://doi.org/10.1108/jes-04-2021-0179
Khatatbeh, I. N. & Moosa, I. A. (2022). “Financialization and income inequality: An extreme bounds analysis”. The Journal of International Trade & Economic Development, 31(5), 692-707. https://doi.org/10.1080/09638199.2021.2005668
Kuznets, S. (1995). “Economic growth and income inequality”. In The gap between rich and poor (pp. 25-37): Routledge.
Lee, K. K. (2014). Globalization, income inequality and poverty: Theory and empirics. Social System Studies, 28, 109-134. https://www.semanticscholar.org/paper/d6a5af01d
Motafakkerazad,  M. A.; Assadzadeh, A. & Sheykhmaollayi, M. (2019). “The Effect of Financial Development on Income Inequality in Iran: Structural Vector Auto-Regression Approach”. Economic Research and Perspectives, 19(1), 161-191. [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17356768.1398.19.1.5.9
Munir, K. & Bukhari, M. (2020). “Impact of globalization on income inequality in Asian emerging economies”. International Journal of Sociology and Social Policy, 40(1/2), 44-57. https://doi.org/10.1108/ijssp-08-2019-0167
Ospina, M. (2010). “The effect of social spending on income inequality: An analysis for Latin American countries”. Center for Research in Economics and Finance (CIEF), 10(3), 1-28. https://doi.org/10.2139/ssrn.2427510
Park, D. & Shin, K. (2017). “Economic growth, financial development, and income inequality”. Emerging Markets Finance and Trade, 53(12), 2794-2825. https://doi.org/10.2139/ssrn.2707517
Prannisa, A.; Muljarijadi, B. & Wardhana, A. (2023). “Government Spending (Economy, Social Protection, Health, Education) on Income Inequality in West Java”. TRIKONOMIKA: Jurnal Ekonomi, 22(1), 26-32. https://doi.org/10.23969/trikonomika.v22i1.5976
Putri, M. A. & Karimi, S. (2024). “The paradox of globalization: Unraveling the short and long-term impacts on income inequality in Indonesia”. Malaysian Journal of Business, Economics and Management, 1-8. https://doi.org/10.56532/mjbem.v3i1.25
Ramazanpoor, E. & Sedaghat Kalmarzi, H. (2021). “The Effect of Combined Government Expenditure on Income Inequality Regimes in Iran”. Applied Theories of Economics, 3(30), 243-266. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/ecoj.2021.45362.2855
Sadeghi Motamed, Z.;  Shahabadi, A. & Kordbacheh, H. (2025). “What is the Mutual Impact of Globalization and Natural Resource Rents on Income Inequality”. Economic Growth and Development Research, 15(58), 83-103. [In Persian]. https://doi.org/10.30473/egdr.2025.72917.6919
Saipudin, S. (2024). “The Relationship between Income Inequality and Economic Growth”. The Journal of Academic Science, 1(4), 439-450. https://doi.org/10.59613/rx9waq73
Shaharuddin, N.; Wahab, M.; Masdek, N.; Karim, N.; Zaki, B. & Jamaludin, S. (2023). “Does financial development and corruption reduce the level of income inequality? Evidence from Malaysia”. Information Management and Business Review, 15(3), 108-116. https://doi.org/10.22610/imbr.v15i3(si).3463
Shatila, K. (2022). “The Impact Of Income Inequality On Economicgrowth”. Pressburg Economic Review, 2(1), 43-47. https://doi.org/10.1787/9789264235120-5-en
Shin, I. (2012). “Income inequality and economic growth”. Economic modelling, 29(5), 2049-2057. https://doi.org/10.1016/J.ECONMOD.2012.02.011
Topolewski, Ł. (2020). “The impact of income inequalities on economic growth”. Ekonomia i Prawo. Economics and Law, 19(2), 355-365. https://doi.org/10.12775/eip.2020.024
Tsay, R. S. (1989). “Testing and modeling threshold autoregressive processes”. Journal of the American Statistical Association, 84(405), 231–240. https://doi.org/10.1080/01621459.1989.10478760
Ullah, A.; Kui, Z.; Ullah, S.; Pinglu, C. & Khan, S. (2021). “Sustainable utilization of financial and institutional resources in reducing income inequality and poverty”. Sustainability, 13(3), 1038. https://doi.org/10.3390/SU13031038
Ulu, M. I. (2018). “The effect of government social spending on income inequality in OECD: A panel data analysis”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 1(3), 184-202. https://www.semanticscholar.org/paper/186c1467
Ümit, A. Ö. & Eyübuğlu, S. (2024). “Re-investigation of financial development on income inequality: an empirical analysis for G-20 emerging economies”. Scientific Annals of Economics and Business, 71(4), 583-603. https://doi.org/10.47743/saeb-2024-0027
Verma, S.; Sahoo, B. & Ghosh, S. (2025). “Developmental Spending and Its Impact on Income Inequality”. Economic and Political Weekly, 60, 35-44. https://doi.org/10.71279/epw.v60i12.38274
Wang, Y. & Tziamalis, A. (2023). “International tourism and income inequality: The role of economic and financial development”. Tourism Economics, 29(7), 1836-1864. https://doi.org/10.1177/13548166231177106
Younsi, M. & Bechtini, M. (2018). “Economic growth, financial development and income inequality in BRICS countries: Evidence from panel granger causality tests”. MPRA, 85182. https://mpra.ub.unimuenchen.de/85182/1/MPRA_paper_85181.pdf
Zhang, G.; Xie, J.; Haq, S. u. & Shahbaz, P. (2025). “Global Trends and Local Divides: Investigating the Impact of Economic and Social Dynamics on Income Disparities in the Era of Globalization”. Sage Open, 15(3), 21582440251363691. https://doi.org/10.1177/21582440251363691
Zungu, L. (2024). “The nonlinear dynamic effect of government expenditure on income inequality: The case of macroprudential policy switching”. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 8(3), 2515. https://doi.org/10.24294/jipd.v8i4.2515
Zungu, L. T.; Greyling, L. & Mbatha, N. (2021). “Economic growth and income inequality: a non-linear econometrics analysis of the SADC region, 1990–2015”. African Journal of Economic and Management Studies, 12(2), 285-301. https://doi.org/10.1108/AJEMS-09-2020-0465

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 19 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری: 09 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش: 27 اسفند 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار