مطالعه حاضر به بررسی اثرات نامتقارن سیاستهای پولی بر توزیع درآمد در اقتصاد ایران طی دوره ۱۳۷۲ تا ۱۴۰۱ پرداخته است. اهمیت این موضوع در آن است که سیاستهای پولی، بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی مدیریت اقتصاد کلان، میتوانند پیامدهای متفاوتی بر گروههای مختلف درآمدی داشته باشند و بر عدالت اجتماعی اثرگذار شوند. در این پژوهش، ابتدا شاخص نابرابری درآمد با استفاده از روش تحلیل مؤلفههای اصلی محاسبه گردید. این روش با ترکیب چندین شاخص، امکان سنجش دقیقتر وضعیت نابرابری را فراهم میسازد. سپس اثرات سیاستهای پولی بر شاخص ترکیبی نابرابری درآمد با بهرهگیری از رویکرد کوانتایل در دهکهای مختلف بررسی شد. رویکرد کوانتایل این قابلیت را دارد که اثرات سیاستها را در سطوح مختلف توزیع درآمد آشکار کند. نتایج نشان داد که نقدینگی، بهعنوان نماینده سیاست پولی، در اغلب دهکها اثر منفی بر توزیع درآمد داشته و منجر به کاهش عدالت درآمدی گردیده است. این یافته بیانگر آن است که افزایش حجم نقدینگی بیشتر به نفع گروههای خاص عمل کرده و شکاف درآمدی را تشدید کرده است. علاوه بر نقدینگی، اثر سایر متغیرهای توضیحی نیز مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که رشد اقتصادی اثر مثبت بر کاهش نابرابری داشته، در حالی که مجذور رشد اقتصادی اثر منفی نشان داده است. نرخ ارز، درجه باز بودن تجارت و درجه شهرنشینی نیز در اغلب دهکها اثر مثبت داشتهاند و به بهبود توزیع درآمد کمک کردهاند.بهطور کلی، یافتههای این پژوهش نشان میدهد سیاستهای پولی در ایران طی سه دهه اخیر اثرات نامتقارن و پیچیدهای بر توزیع درآمد داشتهاند و توجه به پیامدهای توزیعی آن برای سیاستگذاران ضروری است.
)