بررسی تطبیقی اثر آزادی سیاسی و کیفیت حکمرانی بر رشد اقتصادی: شواهدی از کشورهای آسیای میانه و گروه G20 با رویکرد اقتصادسنجی فضایی

عالمی, محمد جواد; دهمرده قلعه نو, نظر

doi:10.22126/pse.2025.12396.1201

بررسی تطبیقی اثر آزادی سیاسی و کیفیت حکمرانی بر رشد اقتصادی: شواهدی از کشورهای آسیای میانه و گروه G20 با رویکرد اقتصادسنجی فضایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

² استاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

10.22126/pse.2025.12396.1201

چکیده

چکیده

تحقق رشد و توسعه اقتصادی همواره یکی از اهداف اساسی کشورها به شمار می‌رود. بر این اساس هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیرات آزادی سیاسی و کیفیت حکمرانی بر رشد اقتصادی به‌صورت مقایسه‌ای در کشورهای آسیای میانه و G20 است. بدین منظور از داده‌های پانل در بازه زمانی 2002 تا 2022 و با بهره‌گیری از الگوی اقتصادسنجی فضایی استفاده‌شده است آزمون‌های مورآن و جرسی وجود وابستگی فضایی و اثرات سرریز میان کشورها را تائید کردند. یافته‌های تحقیق نشان داد در کشورهای آسیای میانه، آزادی سیاسی و درجه باز بودن تجاری اثر مثبت و معنا‌دار بر رشد اقتصادی دارد، درحالی‌که کنترل فساد تأثیر منفی و معنادار بر رشد اقتصادی داشته اما کیفیت مقررات اثر معنادار ندارد. در گروه G20، شاخص آزادی‌ مدنی و کنترل فساد اثر مثبت و معنا دار بر رشد اقتصادی دارند در حالی‌که کیفیت مقررات اثر منفی و معنا‌دار بر رشد اقتصادی دارد اما حقوق سیاسی اثر معنادار و قابل توجهی بر رشد اقتصادی نشان نمی دهد. همچنین اثرات سرریز فضایی آزادی مدنی و کیفیت مقررات در کشورهای آسیای میانه اثرمنفی و معنادار و اثر کنترل فساد مثبت و معناداراست؛ درحالی‌که در گروه G20، سرریز فضایی حقوق سیاسی منفی و معنادار است، آزادی‌های مدنی اثر مثبت و معنادار بر رشد اقتصادی دیگر کشورها دارند نتایج کلی تحقیق بیانگر آن است که اثرات شاخص‌های آزادی سیاسی و کیفیت حکمرانی در هردو گروه از کشورها متفاوت است. بنا‌ براین، دستیابی به رشد اقتصادی پایدار نیازمند سیاست‌گذاری متناسب با ساختار نهادی و سیاسی و فرهنگی هر منطقه است و نسخه واحد سیاستی نمی‌تواند برای همه کشورها اثربخش باشد.

کلیدواژه‌ها

20.1001.1.28212681.1405.5.2.1.4

موضوعات

حکمرانی

مراجع

برهانی‌پور، علیرضا؛ گرائی‌نژاد، غلامرضا؛ دقیقی اصلی، علیرضا؛ هادی‌نژاد، منیژه. (1400). «تأثیر شاخص حکمرانی خوب بر رشد اقتصادی کشورهای با درآمد سرانۀ متوسط و بالا: رهیافت غیرخطی انتقال ملایم در داده‌های تابلویی». پژوهش‌های رشد و توسعۀ اقتصادی، 12(45)، 95-114. https://doi.org/10.30473/egdr.2020.52518.5783

حسینی‌غفار، سید عباس؛ حسینی کنجدلی، میرهادی؛ حسابی، حدیث. (1396). «دموکراسی و رشد: تأثیر آزادی‌های سیاسی و اقتصادی بر رشد اقتصادی در کشورهای در حال توسعۀ منتخب طی دورۀ زمانی ۱۹۹۶-۲۰۱۵». بررسی‌های آمار رسمی ایران، 28(1)، 89-112. https://search.isc.ac/dl/search/defaultta.aspx?DTC=8&DC=1160064

جلایی، عبدالمجید؛ علی بیگی، مهناز. (1400). «اثر سرریزهای تجارت و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر رشد اقتصادی کشورهای اوپک با رویکرد اقتصادسنجی تابلویی فضایی.» پژوهشنامۀ اقتصادی، 21(82)، 197-233. https://doi.org/10.22054/joer.2022.59729.959

کفایت، مجتبی؛ ابراهیمی، مهرزاد؛ زارع، هاشم؛ امینی‌فرد، عباس. (1402). «اثر تروریسم بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب خاورمیانه: رویکرد اقتصادسنجی فضایی تابلویی». اقتصاد مقداری، 20(4)، 146-179. https://doi.org/10.22055/jqe.2021.36790.2352

References

Acemoglu, D., Gallego, F. A., & Robinson, J. A. (2014). “Institution, human capital and development”. (Working Paper No. 449). Instituto de Economía, Pontificia Universidad Católica de Chile.

Alfonso-Gil, J., Lacalle-Calderon, M., & Sánchez, R. (2014). “Civil liberty and economic growth in the world: A long-run perspective 1850–2010”. Journal of Institutional Economics, 10(3), 427–449. https://doi.org/10.1017/S1744137414000095

Amiti, M., & Wei, S.-J. (2006). “Service offshoring and productivity: Evidence from the United States” (NBER Working Paper No. w11926). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w11926

Baldé, S., & Dicko, S. (2018). “Is good governance really a significant statistical issue for current African economies? The case of ECOWAS countries”. International Journal of Economics and Finance, 10(6), 75–89. https://doi.org/10.5539/ijef.v10n6p75

Baldwin, R. E. (2003). “Openness and growth: What's the empirical relationship?” (NBER Working Paper No. 9578). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w9578

Bashir, M. F., & Xu, C. (2014). “Impact of political freedom, economic freedom and political stability on economic growth”. Journal of Economics and Sustainable Development, 5(22), 59–66. https://www.researchgate.net/publication/330367408

Beyene, A. B. (2024). “Governance quality and economic growth in Sub-Saharan Africa: The dynamic panel model”. Journal of Economic and Administrative Sciences, 40(2), 404–418. https://ideas.repec.org/a/eme/jeaspp/jeas-08-2021-0156.html

Borhanipour, A., Geraeinejad, G., Daghighi asli, A. & Hadinejad, M. (2021). “Assessment of the Impact of Good Governance Index on Economic Growth in Upper Middle Income Countries (Panel STR Approach)”. Economic Growth and Development Research, 12(45), 114-95. [In Persian]. https://doi.org/10.30473/egdr.2020.52518.5783

Dixit, A. K. (2009). “Governance institutions and economic activity”. American Economic Review, 99(1), 5–24. http://www.aeaweb.org/articles.php?doi=10.1257/aer.99.1.5

Elhorst, J. P. (2014). “Spatial econometrics: From cross-sectional data to spatial panels”. In M. M. Fischer & P. Nijkamp (Eds.), Handbook of regional science (pp. 163–183). Springer.

Farr, W. K., Lord, R. A., & Wolfenbarger, J. L. (2000, July 3). “Does the stage of development affect the linkages between economic growth and the institutions of economic freedom, political rights, and civil liberties?” [Conference presentation]. Western International Economics Association Annual Meeting, Vancouver, BC, Canada. https://www.gcsu.edu/sites/files/page-assets/node-1756/attachments/kf00-02.pdf

Freedom House. (2023). “Freedom in the world 2023: Civil liberties and political rights data”. https://freedomhouse.org

Friedman, M. (1962). Capitalism and freedom. University of Chicago Press.

Gasiorowski, M. J. (2000). “Democracy and macroeconomic performance in underdeveloped countries: An empirical analysis”. Comparative Political Studies, 33(3), 319–349.

Geary, R. C. (1954). “The contiguity ratio and statistical mapping”. The Incorporated Statistician, 5, 115–145.

Goldsmith, A. A. (1995). “Democracy, property rights and economic growth”. The Journal of Development Studies, 32(2), 157–174.

Gupta, D. K., Madhavan, M., & Blee, A. (1998). “Democracy, economic growth and political instability: An integrated perspective”. The Journal of Socio-Economics, 27(5), 587–611. https://ideas.repec.org/a/soceco/v27y1998i5p587-611.html

Gwartney, J., Lawson, R. A., & Hall, J. (2011). Economic freedom of the world: 2011 annual report. Fraser Institute.

Hosseini Ghafar, S. A., Hosseini Konjedli, M., & Hesabi, H. (2017). “Democracy and Growth: The Impact of Political and Economic Freedom on Economic Growth of Selected Developing Countries for 1996-2015”. Journal of Official Statistics of Iran, 28(1), 89-112. [In Persian]. http://ijoss.srtc.ac.ir/article-1-229-en.html

Jalaee, A. M., & Alibeygi, M. (2021). “The Effect of Trade and Direct Investment Spillovers on the Economic Growth of OPEC Countries; A Spatial Panel Econometric Approach”. Economics Research, 21(82), 197-233. [In Persian]. https://doi.org/10.22054/joer.2022.59729.959

Kaufmann, D., Kraay, A., & Mastruzzi, M. (2008). “Governance matters VII: Aggregate and individual governance indicators 1996–2007” (Policy Research Working Paper No. 4654). World Bank.

Kaufmann, D., Kraay, A., & Mastruzzi, M. (2010). “The Worldwide Governance Indicators: Methodology and analytical issues” (World Bank Policy Research Working Paper No. 5430). World Bank.

Kefayat, M., Ebrahimi, M., Zare, H., & Aminifard, A. (2024). “The effect of terrorism on economic growth in selected countries of the Middle East: a panel spatial econometric approach”. Quarterly Journal of Quantitative Economics, 20(4), 146-179. [In Persian]. https://doi.org/10.22055/jqe.2021.36790.2352

Kraipornsak, P. (2018). Good governance and economic growth: An investigation of Thailand and selected Asian countries. Chulalongkorn University. https://doi.org/10.15604/ejef.2018.06.01.009

Krieckhaus, J. (2006). “Democracy and economic growth: How regional context influences regime effects”. British Journal of Political Science, 36(2), 317–340. https://doi.org/10.1017/S0007123406000172

Lawal, F. (2019). Impact of corruption on economic growth: A panel data study of selected African countries. Master's thesis, Dalarna University. URN: urn:nbn:se:du-30218

Mahran, H. A. (2023). “The impact of governance on economic growth: Spatial econometric approach”. Review of Economics and Political Science, 8(1), 37–53. https://doi.org/10.1108/REPS-06-2021-0058

Mauro, P. (1995). “Corruption and growth”. The Quarterly Journal of Economics, 110(3), 681–712. https://doi.org/10.2307/2946696

Mira, R., & Hammadeche, A. (2017). “Good governance and economic growth: A contribution to the institutional debate about state failure in MENA”. Asian Journal of Middle Eastern and Islamic Studies, 11(3), 107–120. https://doi.org/10.1080/25765949.2017.12023313

Mohammadi, H., Shayanmehr, S., & Borrero, J. D. (2022). “Does freedom matter for sustainable economic development? New evidence from spatial econometric analysis”. Mathematics, 11(1), 145. https://doi.org/10.3390/math11010145

Nguyen, M. L. T., & Bui, N. T. (2022). “Government expenditure and economic growth: Does the role of corruption control matter?” Heliyon, 8(10), e10822. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e10822

North, D. C. (1993). “Prize lecture”. Retrieved from http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1993/north-lecture.html

North, D. C., & Thomas, R. P. (1973). The rise of the western world: A new economic history. Cambridge University Press.

Przeworski, A., & Limongi, F. (1993). “Political regimes and economic growth”. The Journal of Economic Perspectives, 7(3), 51–69. https://www.jstor.org/stable/2138442

Saurabh, S. (2024). “The effect of political regime and freedom on economic growth”. SSRN. https://ssrn.com/abstract=1044201

Seif, A. M., Panahi, H., & Hamidi Razi, D. (2017). “Regional economic growth and spatial spillover effects in MENA area”. Iranian Economic Review, 21(4), 765–787. https://doi.org/10.22059/ier.2017.64080

Stiglitz, J. (1999). “More instruments and broader goals: Moving toward the Washington Consensus”. Brazilian Journal of Political Economy, 19(1), 101–128.

Tobler, W. R. (1975). “Cellular geography”. In S. Gale & G. Olsson (Eds.), Philosophy in geography (pp. 379–386). D. Reidel.

Trpeski, P., Tashevska, B., & Merdzan, G. (2024). “The role of institutions in economic growth: A systematic literature review”. Ekonomski Vjesnik, 37(2), 421–437. https://doi.org/10.51680/ev.37.2.14

Vega-Gordillo, M., & Alvarez-Arce, J. L. (2003). “Economic growth and freedom: A causality study”. Cato Journal, 23(2), 199–215.

Wong, P. K., Ho, Y. P., & Autio, E. (2005). “Entrepreneurship, innovation and economic growth: Evidence from GEM data”. Small Business Economics, 24(3), 335–350. https://doi.org/10.1007/s11187-005-2000-1

World Bank Group. (2017). The worldwide governance indicators (WGI). Retrieved from http://www.govindicators.org

World Bank. (2007). Strengthening the World Bank Group engagement on governance and anticorruption: Strategic document. Washington, DC.