دانشگاه رازی مطالعات اقتصاد بخش عمومی 2821-2681 5 1 2026 03 21 Analysis of Iran's income inequality with emphasis on economic growth and urbanization تحلیل نابرابری درآمدی ایران با تاکید بر رشد اقتصادی و شهرنشینی 33 54 3461 10.22126/pse.2025.11453.1169 FA لیلا امیری کارشناس ارشد اقتصاد، دانشگاه کردستان بختیار جواهری دانشیار گروه اقتصاد، دانشگاه کردستان 0000-0002-5291-5611 صلاح الدین منوچهری استادیار اقتصاد، دانشگاه کردستان Journal Article 2024 11 29 Identifying economic and non-economic factors affecting income inequality in developing countries is important for achieving sustainable development. The impact of economic growth and urbanization, by creating employment, developing infrastructure, and distributing benefits fairly, is of great importance in reducing income inequality. The aim of the present study is to analyze income inequality in Iran with an emphasis on economic growth and urbanization during the period 1992-2022 using the autoregressive distribution lag (ARDL) model. The index used for income inequality is the Gini coefficient index and the variables used in the study are economic growth rate, urbanization rate, inflation, oil rent, and degree of trade openness. The results show that the economic growth rate variable has a negative and significant effect on income inequality in Iran with a lag; the urbanization rate variable also has a positive and significant effect on income inequality. The findings of the study also show that oil rent has a negative and significant effect on income inequality. The results indicate that oil rent can lead to a reduction in income inequality in Iran due to economic dependence on natural resources and lack of economic diversification. According to the estimated results, the variables of inflation and the degree of openness to trade also have a positive effect on income inequality. Given the positive effect of economic growth and urbanization on income inequality, it is suggested that the government should consider policies and programs to create sustainable and equitable economic growth, facilitate employment and education opportunities, and create appropriate social infrastructure. On the other hand, implement equitable distribution policies and regional development programs to reduce income inequality in Iran and promote sustainable and equitable development at the national level. شناسایی عوامل اقتصادی و غیراقتصادی مؤثر بر نابرابری درآمدی در کشورهای درحال‌توسعه، به‌منظور تحقق توسعه پایدار، حائز اهمیت است. تأثیر رشد اقتصادی و شهرنشینی، با ایجاد اشتغال، توسعه زیرساخت‌ها و توزیع عادلانه منافع، اهمیت زیادی در کاهش نابرابری درآمدی دارند. هدف پژوهش حاضر تحلیل نابرابری درآمدی ایران با تاکید بر رشد اقتصادی و شهرنشینی، طی دوره‌زمانی 1401- 1371 با استفاده از مدل خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی (ARDL) می‌باشد. شاخص مورد استفاده برای نابرابری درآمدی، شاخص ضریب جینی و متغیرهای استفاده شده در پژوهش نرخ رشداقتصادی، نرخ شهرنشینی، تورم، رانت نفت و درجه باز بودن تجارت است. نتایج نشان می-دهد که متغیر نرخ رشد اقتصادی با یک وقفه تاثیر منفی و معنادار بر نابرابری درآمدی در ایران دارد؛ همچنین متغیر نرخ شهرنشینی تاثیر مثبت و معنادار بر نابرابری درآمدی دارد. همچنین یافته‌های حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که رانت نفت تاثیر منفی و معناداری بر نابرابری درآمدی دارد، نتایج حاکی از این است که رانت نفت به دلیل وابستگی اقتصادی به منابع طبیعی و عدم تنوع اقتصادی، می‌تواند منجر به کاهش نابرابری درآمدی در ایران شود. طبق برآورد نتایج، متغیرهای تورم و درجه باز بودن تجارت نیز تاثیر مثبتی بر نابرابری درآمدی دارند. باتوجه‌ به تأثیر مثبت رشد اقتصادی و شهرنشینی بر نابرابری درآمدی، پیشنهاد می‌شود دولت باید سیاست‌ها و برنامه‌هایی را برای ایجاد یک رشد اقتصادی پایدار و عادلانه، تسهیل امکانات اشتغال و آموزش، و ایجاد زیرساخت‌های اجتماعی مناسب در نظر بگیرد. از طرفی، سیاست‌های توزیعی عادلانه و برنامه‌های توسعه منطقه‌ای را اجرا کند تا نابرابری درآمدی را در ایران کاهش داده و توسعه پایدار و عادلانه را در سطح کشور ترویج کند. https://pse.razi.ac.ir/article_3461_e91d58b06d56b520cf18456767bb0ba7.pdf